Montreal Konvansiyonu, yani MC99, uluslararası hava yolculuğu bağlamında hem havayolu şirketlerinin hem de yolcuların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen önemli bir uluslararası antlaşmadır.

Yolculuk esnasındaki durumların yanında uçuş gecikmeleri ve iptallerinden kaynaklanan sorunları, bagaj/kargo kaybı veya hasarıyla ilgili hükümleri içermektedir.

Yolcular için bu ne anlama gelir? Özetle, uçuş gecikmeleri, iptaller veya bagaj sorunları gibi havayolu kaynaklı finansal kayıplar yaşadığınızı kanıtlayabilirseniz, Montreal Konvansiyonu size tazminat hakkı sağlamaktadır.

MC99, bazı bölgesel düzenlemeler kadar güçlü yolcu koruması sağlamaz; ancak 130’dan fazla ülkede geçerlidir ve dünya çapındaki neredeyse tüm uluslararası uçuşlar için güçlü bir koruma temeli oluşturur.

Montreal Konvansiyonu, yolcu ölümü veya yaralanması için iki kademeli bir sorumluluk sistemi oluşturur. 128.821 SDR’ye (yaklaşık 175.130 ABD Doları) kadar olan talepler için yolcuların havayolunun kusurunu kanıtlaması gerekmez.

Bu limiti aşan zararlar için, havayolu yalnızca kazanın kendi kusuru olmadığını veya tamamen üçüncü tarafın kusurundan kaynaklandığını kanıtlayarak sorumluluktan kaçabilir.

Montreal Konvansiyonu, bagajla ilgili gecikmeler, kayıplar ve hasarlar konusunda yolcular için güçlü bir korumadır.

MC99 hükümleri uyarınca, yolcular bagaj sorunları için kişi başı azami

• SDR: 1,288
• (yaklaşık 1.750 ABD Doları)

Bagaj taleplerinin sıkı süre sınırlamaları vardır. Bagajınız zamanında ulaşmazsa veya ciddi şekilde hasarlı gelirse, mümkünse halen havaalanındayken havayolunu derhal bilgilendirmeniz gerekir.

Tazminat talebinizi kolaylaştırmak için biniş kartınızı ve bagaj fişlerinizi saklamanız gerekir.

İlavaten, MC99 kapsamında, geciken bagaj talepleri yalnızca kıyafet ve tuvalet malzemelerinin masrafını değil, örneğin kayak tatilinde kullanacağınız kayak ekipmanları gibi seyahatiniz için gerekli eşyaları da kapsar.

Bu durumda, yerine kiralanan eşyaların bedelini de talep edebilirsiniz. Bu nedenle tüm masraf belgelerini saklamanız önemlidir.

Montreal Konvansiyonu yalnızca uluslararası uçuşlardaki bagajı korur. Ancak, ABD gibi bazı ülkelerin ulusal yolcu hakları düzenlemeleri de ülke içi uçuşlarda bagaj konusunda koruma sağlayabilir.

Montreal Konvansiyonu, geleneksel kâğıt belgeler yerine elektronik biletler, hava konşimentoları ve diğer elektronik belgelerin kullanılmasına imkân tanıyan, böylece hava taşımacılığını hızlandıran ve kolaylaştıran tekdüzen bir belge sistemi getirmiştir.

Uçuş gecikmeleri ve iptallerini ele alma konusunda Montreal Konvansiyonu (MC99), AB’nin AB 261’i veya Brezilya’nın ANAC 400’ü gibi düzenlemelerden farklı çalışır.

MC99, yolcuların haklarını “tazminat” yerine “zarar” kavramıyla ifade eder.

Konvansiyon kapsamında, yolcular uğradıkları “zarar" karşılığında azami

• 5.346 SDR
• (yaklaşık 7.270 ABD Doları) tazminat talep edebilirler.

Ancak, “zarar” kavramının yorumu, davayı hangi yargı alanının ele aldığına göre büyük ölçüde değişebilir. ABD gibi birçok yerde “zarar” maddi kayıplar anlamına gelir (örneğin, ön ödemeli rezervasyonların kaçırılması, ekstra otel masrafları).

Bu durumda belgeler ve fişler saklanmalıdır. Avrupa Birliği gibi bazı bölgeler ise düzenlemeyi daha geniş yorumlar ve manevi zararların da talep edilmesine izin verebilir.

Bu farklılıklar, genellikle dava bazında çözülür.

MC99, diğer birçok yolcu hakkı düzenlemesi gibi “olağanüstü durumları” kabul eder. Olumsuz hava koşulları, güvenlik riskleri ve yer hizmetleri veya hava trafik kontrolü grevleri gibi durumlarda havayolu kontrolü dışında gelişen uçuş gecikmelerinden taşıyıcı sorumlu tutulmaz ve tazminat ödemek zorunda değildir.

Ancak havayolu, gecikmeleri veya iptalleri önlemek için makul önlemleri aldığını kanıtlamak zorundadır.

Örneğin kötü hava koşulları nedeniyle bir gecikme yaşadıysanız ancak diğer havayolları gecikmeyi azaltabilmişse, siz de tazminat talep edebilirsiniz. Bu tür durumlarda karar her bir dosya için ayrı ayrı değerlendirilerek verilmektedir.

MC99, tazminat talepleri için iki yıllık bir süre tanır. Ancak olay sonrası talebinizi mümkün olduğunca çabuk yapmanız önerilmektedir.

Hasarlı, kayıp veya gecikmeli bagaj için daha kısa süre sınırlaması vardır. Buna göre, hasarlı bagaj için 7 gün, gecikmeli bagaj için 21 gün içinde başvuru yapılmalıdır. Bagajınız 21 gün içinde teslim edilmezse kayıp sayılır, yine de 2 yıl içinde talepte bulunabilirsiniz.

ABD ve AB üyesi devletler dâhil 130’dan fazla ülke taraf olduğu MC99, taraf ülkeler arasındaki uluslararası uçuşları kapsamakta, aynı ülke içindeki uçuşlar Konvansiyon kapsamının dışında kalmaktadır (örnek Çin içindeki doğrudan uçuşlar). 

Ancak istisna olarak, kalkış ve varış noktası aynı ülkede olsa bile başka bir ülkede aktarma varsa, (örneğin, Çin içi bir uçuşta Hindistan’da aktarma varsa) Konvansiyon geçerlidir.